Sağlığı Etkileyen Yağlar ve Lida
Sağlıksız yağların iki biçimi, doymuş yağlar ve trans yağlar, ortak bir fiziksel özelliği paylaşır: Bunlar oda sıcaklığında katıdır. Zayıflama hedeflemiş biri için ve özellikle Lida kullanan kişiler için trans ve doymuş yağlar en büyük düşmandır. Bir bonfilenin üstündeki tereyağı dilimini ya da mermere benzetilmiş yağ parçasını düşünün. Ama çok miktarda kötü yağ içeren bütün yiyecekler katı değildir. Tam yağlı süt, dondurma ve bazı sıvı yağlar da bol miktarda kötü yağ içerir.
- Doymuş yağlar
Doymuş sözcüğü, bu yağın içerdiği hidrojen atomlarının sayısını belirtir. Doymuş bir yağda, karbon atomları zinciri tutabildiği kadar çok hidrojen atomu tutar, bu da onu kelimenin tam anlamıyla hidrojen atomlarına doymuş hale getirir. Zincirdeki her karbon atomu bir sonrakine tek bir bağla bağlanmıştır, böylece hidrojen tutmak için geride maksimum sayıda bağlanma noktası kalır.
Yaklaşık yirmi dört değişik doymuş yağ vardır. Bunların hepsi sağlığınız için aynı derecede kötü değildir. Fakat bazılarını Lida periyodunda yanınıza yaklaştırmamanız gerekir. LDL düzeyini en çok yükselten, tereyağında, tam yağlı sütte ve diğer süt ürünlerinde bulunan doymuş yağdır; onu sığır etindeki doymuş yağ izler. Tuhaftır ki, saf çikolatada bulunan ve stearik asit adı verilen doymuş yağ, LDL düzeyini düşürmesi bakımından daha çok doymamış yağ gibidir. Hurma yağı ve hindistancevizi yağı gibi bazı bitkisel sıvı yağlar bile doymuş yağ içerir.
- Trans yağlar (kısmen hidrojene olmuş sıvı yağlar)
Bu yağlar doğal biçimiyle ette bulunur, ama asıl kaynağı kurabiye, kek, ekmek ve kraker gibi paket içinde satılan fırınlanmış gıdalar, ayrıca ayaküstü yiyecekler ve bazı süt ürünleridir. Yine bu yağlar doymuş yağlar gibi Lida sürecinde zararlıdır. Trans yağlar yüz yıl kadar önce tereyağına ucuz bir alternatif sağlamak amacıyla laboratuar da yapay olarak yaratıldı. Gıda kimyacıları bitkisel yağları hidrojen ortamında ısıttıklarında katılaştırabildiklerini keşfettiler. Hidrojenasyon adı verilen süreç, karbon atomlarına tutabilecekleri daha çok hidrojen atomu verir. Sonuç olarak, çoklu doymamış yağ yapısı (iyi bir yağ) daha çok doymuş yağa benzer. Böylece, shortening (hamur yapımında kullanılan yağ -ç.n.) ve margarin gibi katı bitkisel yağlar ortaya çıktı. Günümüzde trans yağlar yalnız katı gıdalarda değil, “kısmen hidrojene olmuş sıvı yağ” içeren gıdalarda da bulunuyor. Bazı yemeklik sıvı yağlar bile tazeliklerini korumak için kısmen hidrojene edilmiştir.
Tıp Enstitüsü uzmanlar kuruluna göre, trans yağların sağlık açısından bilinen yararı ve güvenli bir düzeyi yoktur. 2006′da, gıda üreticilerinden bir ürünün içindeki trans yağların miktarım üstelemeleri istenecek. O zamana kadar, bileşenler listesinde hidrojene ya da kısmen hidrojene sözcükleri kırmızı bayrakla işaretlenmektedir. Bileşenler üstesinde bu sözcüklerin bulunduğu sıvı yağları ve hazır yiyecekleri minimum düzeyde satın almaya dikkat edin ve bu maddeleri olabildiğince düşük miktarda içeren ürünler bulmaya çalışın.
